نگاهی به دستاوردهای انقلابی امام خمینی منادی بیداری اسلامی

امام با بیدارسازی ملل مسلمان و آگاه سازی آنان از نقشه‌های شوم دشمنان اسلام، حکومت دینی را تأسیس کردند و وحدت و اتحاد میان مسلمانان جهان را با تأسیس اولین حکومت اسلامی جهانی و پذیرش رهبری تمام مسلمانان جهان بسط و توسعه دادند.

امام خمینی (ره) از ابعاد شخصیتی مختلفی برخوردار بودند که ایشان را بحق در تاریخ معاصر ایران و اسلام، ماندگار ساخته است. ایشان عارف و فقیهی برجسته بودند که توانستند نخستین حکومت اسلامی را بر اساس یک نظریه دینی و فقهی بنیان نهند. ایشان آثار متعددی در حوزه مباحث عرفان، فقه، فلسفه، کلام و سیاست از خویش به یادگار گذاشته‌اند. امام، متفکری بزرگ بود که به حوزه‌های مختلف علمی اِشراف داشت و همین ویژگی‌ها از ایشان شخصیتی جامع الاطراف ساخته است و اندیشه ایشان را از عمق و غنا و ماندگاری خاصی برخوردار کرده است.

از طرف دیگر، امام خمینی(ره)، به عنوان یک مصلح دینی در جهان معاصر، الگویی برای مسلمانان محسوب می‌شوند، زیرا ایشان تلاش نمودند بین مذهب و سیاست در جهان معاصر، پیوندی مجدد برقرار سازند و جایگاه معنویت و دین‌گرایی را در جهان معاصر احیا سازند و رابطه تخریب شده‌
دین و دنیا و عقل و دین را بازسازی نمایند و از مدلی از توسعه و پیشرفت که بتواند انسانیت انسان را ارتقاء بخشد و معنویت و پیشرفت را در کنار هم داشته باشند، حمایت نمودند. امام با بیدارسازی ملل مسلمان و آگاه سازی آنان از نقشه‌های شوم دشمنان اسلام، حکومت دینی را تأسیس کردند و وحدت و اتحاد میان مسلمانان جهان را با تأسیس اولین حکومت اسلامی جهانی و پذیرش رهبری تمام مسلمانان جهان بسط و توسعه دادند. واقعیت این است که عظمت شخصیتی و اخلاقی امام (ره) به حدی گسترده است که بررسی و پرداختن به زندگی و شخصیت ایشان، کاری دشوار و نیازمند تعمق و تأمل بسیار است.

زندگینامه: امام خمینی (ره) در بیستم جمادی‌الثانی سال 1320 ﻫ.ق در شهر خمین از شهرهای استان مرکزی دیده به جهان گشود. ایشان مقدمات تحصیلات مذهبی خود را در شهر خمین نزد جمعی از علمای آنجا فرا گرفت. در سال 1339 ﻫ.ق برای ادامه تحصیلات حوزوی به اراک که از مهم‌ترین حوزه‌های تدریس علوم دینی ایران محسوب می‌شد، مهاجرت نمود. شهر اراک در آن زمان روحانیون برجسته و دانشمندان علوم دینی را در خود جای داده بود، از جمله آیت‌ الله شیخ عبدالکریم حائری که بنیانگذار حوزه علمیه قم بودند.

زمانی که آیت‌ الله شیخ عبدالکریم حائری قصد بازگشت به قم را داشتند، امام خمینی (ره) نیز همراه ایشان به قم آمده و در محضر اساتید این شهر به مرحله اجتهاد نایل گشتند. آیت‌ الله حائری در دروس خارج فقه و اصول، شیخ علی‌اکبر یزدی در علم هیئت و نجوم و شیخ محمدعلی شاه‌آبادی در عرفان و مرحوم رفیعی قزوینی در فلسفه، حضرت امام را راهنمایی می‌نمودند.

حضرت امام از ابتدای زندگی خویش الگوی برجسته و شایسته‌ای برای همه بودند و رفتار اجتماعی، اخلاق دینی ، فضایل و تقوای ایشان همواره مورد توجه دیگران بود و همین دینداری و پایبندی به اصول دینی، ایشان را به مرتبه علمای بزرگ حوزه علمیه قم نایل گرداند و در این مقام نقش مربی صالح و معلم هدایتگر را برای راهنمایی انسان‌ها در زندگی دنیوی و اخروی ایفاء نمود. حضرت در کنار تدریس علومی چون فلسفه و اصول و فقه، به تدریس اخلاق نیز می‌پرداخت و افراد را برای پرورش تزکیه نفس و کسب مکارم اخلاقی آماده می‌کردند.

مهم‌ترین تدریس ایشان، علوم فلسفه، عرفان، فقه و اصول بود. بسیاری از شاگردان ایشان، دروس و مباحثی را که در کلاس بیان می‌گشت، به رشته تحریر درآورده‌اند، آیت‌ الله شیخ مجتبی تهرانی، دروس فقهی را نگارش کرده و آیت‌ الله شیخ جعفر سبحانی، مباحث اصولی را چاپ نموده‌اند.

آثار و رساله‌ها: امام خمینی (ره) آثار و رساله‌های ارزشمندی را در زمینه معارف اسلامی از خود به یادگار گذاشته‌اند که می‌توان به دسته‌های مختلف تقسیم‌بندی نمود. به برخی از این کتب اشاره می‌شود:

1. عرفان: مصباح الهدایه، شرح دعای سحر، تعلیقه‌ای بر فصوص الحکم، تعلیقه‌ای بر مفاتیح الغیب

2. اخلاق و عرفان: الاربعون حدیثاً، اسرارالصلوه یا معراج السالکین، شرح حدیث جنود العقل و الجهل، آداب الصلوه،

3. فقه استدلالی: کتاب الطهاره، کتاب البیع، المکاسب المحرمه

4. اصول فقه: قاعده لاضرر، استصحاب، تعادل و ترجیح، اجتهاد و تقلید، تقیه

5. فلسفه و اصول: رساله‌ای در طلب و اراده،

6. کلام: کشف اسرار

7. مجموعه سخنرانی: حکومت اسلامی که مجموعه سخنرانی‌های ایشان در زمینه حکومت اسلامی و ولایت فقیه می‌باشد، جهاد اکبر که مباحث درسی که در نجف اشرف برای شاگردانش بیان کرده بود، تفسیر سوره حمد، سخنرانی‌هایی در باب سوره حمد، معانی و مفاهیم مختلف آن است و تهذیب الاصول که شیخ جعفر سبحانی نگارش کرده‌ است.

مبارزات سیاسی

امام خمینی (ره) مبارزات سیاسی خود را از اوان جوانی آغاز نمود. ایشان نه تنها حوادث سیاسی ایران بلکه مسائل سیاسی دیگر کشورهابخصوص جوامع اسلامی را تحت نظر داشتند و سعی در آگاهی مردم و مسلمانان جهان داشتند.
سلطه غرب بر ایران، اقدامات غیر انسانی حکومت پهلوی، استبداد خشن که باعث تشنج و نابسامانی‌های امور گشته بود، باعث اعتراض حضرت گشت. فعالیت‌های سیاسی خارج از چارچوب اراده شاه ممنوع بود، وحشیانه‌ترین برخوردها و اقدامات علیه مبارزان و مجاهدان وطن انجام می‌شد. اوضاع اقتصادی و اجتماعی کشور باعث گسترش فقر و محرومیت‌های میان مردم می‌شد که در این میان دخالت‌های سیاسی کشورهای غربی، بر وخامت اوضاع و نابسامانی‌ها می‌افزود.

امام خمینی (ره) همه این اوضاع و حوادث را با چشم باز و آگاهانه نظاره می‌نمودند و حرکت‌های سیاسی را از نزدیک و با تأمل و درایت زیر نظر داشتند تا بتوانند با تجزیه و تحلیل دقیق امور، مسیر مبارزات و حرکت سیاسی پراکنده مردم را در یک مسیر و یک رهبریت درآورند، تا بتوانند کشور را از یوغ استبداد و ظلم حکومتی و سلطه غرب رهایی ساخته با برقراری حکومت عادلانه اسلامی، حقوق مردم و استقلال کشور را فراهم سازند.

امام (ره) با بهره‌گیری از حوادث روز و مبارزات مردم، جریانات سیاسی دیگر کشورها و دخالت استکبار جهانی، ویژگی‌هایی را لازمه موفقیت مبارزات مردمی کشور ایران دانستند و سعی نمودند تا با عملی ساختن این شروط، زمینه‌های پیروزی انقلاب و استقلال کشور را فراهم سازند.

الف. زیر پرچم اسلام قرار گرفتن حرکت‌ها: لازم بود که مبارزات سیاسی و حرکت‌های اجتماعی مردم تحت پرچم اسلام، بتواند هدف و آرمانی یگانه را ایجاد نموده و جنبه‌های اعتقادی و معنوی مجاهدت‌ها و فعالیت‌های مردمی را افزایش دهد. اسلام تنها آیینی است که می‌تواند سعادت و نیک‌بختی واقعی که یکی از اهداف مردم ایران بود، تأمین سازد. با هدف قرار گرفتن اسلام و تأسیس حکومت دینی، بسیاری از مشکلات، دشواری‌ها و سختی‌های مسیر مبارزه آسان می‌شد و روحیه ایثار، جانفشانی و توان ایستادگی در بین مردم گسترش می‌یافت.

ب. توده‌ای بودن مبارزات: لازمه و شرط بنیادی برای به ثمر رسیدن حرکت‌های مردمی، توده‌ای و همگانی بودن آن است، وحدت و همبستگی در فعالیت‌های سیاسی، مانع از پراکندگی و شکست مبارزات می‌شود. معمولاً هر گونه حرکت و فعالیت مبارزاتی با استبداد وحشیانه‌ای سرکوب می‌شد و قدرت استبدادی با استفاده از قدرت مالی، سیاسی و نظامی، با نهضت برخورد می‌نمود و برای تحکیم پایه‌های قدرت و سلطه خود از شیوه‌های مختلف تهدید و تطمیع و ارعاب بهره می‌جست. لذا در یک مسیر و توده قرار گرفتن مبارزات و حفظ وحدت و انسجام ملت می‌توانست نیل به اهداف را تسریع بخشد.

ج. مسئله رهبری: هر جنبش و فعالیتی نیازمند رهبری شایسته و خردمند است تا با استفاده از جهان‌بینی دقیق، مدیریت و علم خود، مسیر مبارزات را تحکیم و استوار سازد. یک جنبش رهایی بخش بدون برخورداری از رهبری عالم، عادل و صالح نمی‌تواند شرایط دشوار و سرسخت مسیر را طی نموده و به اهداف خود نایل شود. رهبریت شایسته، مواضع مردم را در پشتیبانی از حرکت آزادیخواهانه، متحد و منسجم می‌سازد و کادرهای انقلابی را از لحاظ آرمان‌ها، روحیه‌دهی و مبارزات در مسیری واحد قرار می‌دهد. مبارزات و حرکت‌های انقلابی مردم برای برپایی حکومت دینی و مردمی نیازمند رهبری دینی بود تا تمام این جنبش‌ها و فعالیت‌ها را زیر پرچم اسلام، متحد و منسجم سازد.

دستاوردهای امام خمینی (ره)
با بررسی زندگی سیاسی و اجتماعی زندگانی امام‌(ره) می‌توان به نتایج و دستاوردهای گران‌بهایی دست یافت که گزینش و بیان چند دستاورد از زندگی ایشان، امری دشوار است. با این حال می‌توان مهم‌ترین دستاورد امام را برقراری اولین حکومت اسلامی در جهان و سرنگون ساختن رژیم سلطنتی و انگیزش روح دین‌پروری و اسلام‌مداری را به امت مسلمان دانست، که سال‌ها توسط استبداد و استکبار جهانی تضعیف گشته و به جامعه‌ای مرده تبدیل شده بود، حضرت امام ضمن تسهیل‌سازی مسیر انقلاب، برای امت اسلامی، روح بیداری و حیات را در این جامعه زنده ساخته، هویت اسلامی و شکوه و عظمت را به مردم بازگرداندند.امام با بیان صریح و شجاعانه اقدامات و نقشه‌های دشمنان اسلام، توانستند روحیه‌ بیداری اسلامی را در بین ملل مسلمان گسترش داده و با احیای اندیشه وحدت اسلامی و فراهم‌سازی زمینه‌های سیاسی و اجتماعی آن، امتی واحد و متحد را بنیان نهند. ایشان با قبول رهبری مسلمانان جهان، وحدت و اتحاد فراموش گشته امت پیامبر اکرم (ص) را تجدید نمودند.امام با بیان حقایق معنوی و اصول اسلامی، مردم و جوانانی مؤمن و دیندار را تربیت نمودند که حتی بعد از انقلاب در مقابل تجاوز متجاوزین، بدون کوچکترین هراس و ترسی، شجاعانه به جهاد و مقاومت پرداختند و از جامعه نوپای اسلامی در برابر دسیسه‌ها و نقشه‌های دشمنان اسلام، دفاع نمودند. تمام جانفشانی‌ها، ایثار و از خودگذشتگی‌هایی که جماعت مؤمن ایران در طول جنگ تحمیلی از خود نشان دادند، حاصل تربیت و حضور مقتدرامام (ره) بود.امام با برقراری رابطه‌ای عینی و جدانشدنی میان دین و سیاست، توانستند مهر بطلانی بر دهان دشمنان اسلام بزنند که سعی در ایجاد تفرقه و اختلاف میان امت مسلمانان داشتند. تأسیس و موفقیت حکومت اسلامی و نیل به آرمان‌هایی چون بسط قوانین دینی، عدالت اجتماعی، رشد و پیشرفت و رفع هر گونه مشکلات و دشواری‌های راه به جهانیان ثابت نمود که رابطه میان دین و سیاست، رابطه‌ای جدانشدنی است.